ഇന്നത്തെ കാലത്ത് സ്മാർട്ട്ഫോൺ എന്നത് നമ്മുടെ ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പോലെയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. നമ്മുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് വിവരങ്ങൾ മുതൽ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ ഫോട്ടോകൾ വരെ അതിലുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഫോൺ ഒന്ന് കാണാതായാലോ അല്ലെങ്കിൽ നമ്മുടെ പേരിൽ മറ്റാരെങ്കിലും രഹസ്യമായി സിം കാർഡ് എടുത്ത് ഉപയോഗിച്ചാലോ ഉണ്ടാകുന്ന ആധി ചെറുതല്ല.
ഈ പ്രശ്നങ്ങൾക്കൊരു പരിഹാരവുമായാണ് കേന്ദ്ര ടെലികോം മന്ത്രാലയം (DoT) 'സഞ്ചാർ സാഥി' (Sanchar Saathi) എന്ന പ്ലാറ്റ്ഫോം അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വലിയ ആശ്വാസം നൽകുന്ന പല സേവനങ്ങളും ഇതിലുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇതിന്റെ മറുവശത്ത് നമ്മുടെ സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചും (Article 21) ചില ഗൗരവമായ ചർച്ചകളും നടക്കുന്നുണ്ട്.
യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് സഞ്ചാർ സാഥി? ഇത് നമ്മുടെ സുരക്ഷയ്ക്കാണോ അതോ നിരീക്ഷണത്തിനാണോ? വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.
എന്താണ് സഞ്ചാർ സാഥി? (What is Sanchar Saathi?)
ടെലികോം ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു സിറ്റിസൺ സെൻട്രിക് (പൗരന്മാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള) പോർട്ടലാണിത്. മൊബൈൽ ഫോൺ മോഷണം തടയുക, വ്യാജ സിം കാർഡുകൾ കണ്ടെത്തുക, തട്ടിപ്പുകളെക്കുറിച്ച് പരാതി നൽകുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾക്കെല്ലാം കൂടി ഒരൊറ്റ കുടക്കീഴിൽ പരിഹാരം കാണുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
പ്രധാനമായും മൂന്ന് സേവനങ്ങളാണ് ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നത്:
1.ഫോൺ മോഷണം പോയാൽ (CEIR - Block Your Lost Phone): പണ്ട് ഫോൺ മോഷണം പോയാൽ പോലീസിൽ പരാതി നൽകി കാത്തിരിക്കുകയേ വഴിയുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ സഞ്ചാർ സാഥിയിലെ CEIR (Central Equipment Identity Register) സംവിധാനം വഴി, നഷ്ടപ്പെട്ട ഫോണിന്റെ IMEI നമ്പർ ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾക്ക് ആ ഫോൺ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാം. ഇതോടെ മോഷ്ടാവിന് ആ ഫോൺ ഒരു സിം ഇട്ടും ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ല. മാത്രമല്ല, ആരെങ്കിലും ആ ഫോണിൽ സിം ഇട്ടാൽ ഉടൻ തന്നെ പോലീസിന് ലൊക്കേഷൻ ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
2. നിങ്ങളുടെ പേരിലുള്ള കണക്ഷനുകൾ (TAFCOP): നമ്മുടെ ആധാർ കാർഡോ മറ്റ് രേഖകളോ ഉപയോഗിച്ച് നമുക്ക് അറിയാത്ത സിം കാർഡുകൾ ആരെങ്കിലും എടുത്തിട്ടുണ്ടോ എന്ന് പേടിയുണ്ടോ? 'Know Your Mobile Connections' എന്ന ഓപ്ഷനിലൂടെ നിങ്ങളുടെ പേരിൽ ആകെ എത്ര സിം കാർഡുകൾ ആക്റ്റീവ് ആണെന്ന് നോക്കാം. നിങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമില്ലാത്തതോ നിങ്ങൾ എടുക്കാത്തതോ ആയ നമ്പറുകൾ അവിടെ കണ്ടാൽ ഉടൻ തന്നെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാനും സാധിക്കും.
3. ചക്ഷു (Chakshu) - തട്ടിപ്പുകൾക്കെതിരെ: ബാങ്ക് തട്ടിപ്പുകൾ, ലോട്ടറി അടിച്ചെന്ന വ്യാജ സന്ദേശങ്ങൾ, സെക്സ് ടോർഷൻ കോളുകൾ എന്നിവയൊക്കെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ 'ചക്ഷു' എന്നൊരു സംവിധാനവും ഇതിലുണ്ട്. ഇത് വഴി വരുന്ന പരാതികൾ ടെലികോം കമ്പനികൾക്കും പോലീസിനും കൈമാറുന്നു.
ഇതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ (The Good Side)
സാധാരണക്കാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സഞ്ചാർ സാഥി വലിയൊരു അനുഗ്രഹമാണ്:
- തട്ടിപ്പുകൾ കുറയും: വ്യാജ ഐഡി ഉപയോഗിച്ച് സിം എടുത്ത് നടക്കുന്ന സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.
- സെക്കൻഡ് ഹാൻഡ് ഫോൺ വാങ്ങുമ്പോൾ: നമ്മളൊരു പഴയ ഫോൺ വാങ്ങാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ IMEI നമ്പർ ഈ സൈറ്റിൽ അടിച്ചാൽ അത് ഒറിജിനലാണോ അതോ ബ്ലാക്ക്ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത (മോഷ്ടിച്ച) ഫോണാണോ എന്ന് നേരത്തെ അറിയാം.
- നിയന്ത്രണം നമ്മുടെ കൈകളിൽ: നമ്മുടെ ഐഡി ഉപയോഗിച്ച് നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നമുക്ക് തന്നെ പരിശോധിക്കാൻ കഴിയുന്നു എന്നത് വലിയൊരു കാര്യമാണ്.
ആശങ്കകളും വിവാദങ്ങളും (The Privacy Concerns)
കാര്യങ്ങൾ ഇത്രയൊക്കെ നല്ലതാണെങ്കിലും, നാണയത്തിന് മറ്റൊരു വശം കൂടിയുണ്ട്. സ്വകാര്യതയ്ക്കും (Privacy) വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും (Personal Liberty) ഇത് ഭീഷണിയാണോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരാൻ ചില കാരണങ്ങളുണ്ട്.
ഏറ്റവും വലിയ വിവാദമായത്, ഇന്ത്യയിൽ വിൽക്കുന്ന എല്ലാ ഫോണുകളിലും ഈ ആപ്പ് നിർബന്ധമായും (Mandatory Pre-installation) ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്ന് സർക്കാർ ഇടയ്ക്ക് നിർദ്ദേശിച്ചതാണ് (പിന്നീട് ഈ തീരുമാനം മരവിപ്പിച്ചു).
എന്തുകൊണ്ടാണ് വിദഗ്ധർ ഇതിനെ എതിർക്കുന്നത്?
- നിരീക്ഷണം (Surveillance): സർക്കാർ നിർബന്ധപൂർവം നമ്മുടെ ഫോണിൽ ഒരു സോഫ്റ്റ്വെയർ വെക്കുമ്പോൾ, അത് ഭരണകൂടത്തിന് പൗരന്മാരെ നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള ഒരു ഉപാധിയായി മാറുമോ എന്ന ഭയമുണ്ട്. നമ്മുടെ ലൊക്കേഷൻ, കോൾ വിവരങ്ങൾ എന്നിവ ദുരുപയോഗം ചെയ്യപ്പെടാം.
- കിൽ സ്വിച്ച് (Kill Switch): സർക്കാരിന് വിചാരിച്ചാൽ ആരുടേയും ഫോൺ പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു 'കിൽ സ്വിച്ച്' ആയി ഇത് മാറിയേക്കാം എന്ന ആശങ്കയുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, പ്രതിഷേധങ്ങളോ സമരങ്ങളോ നടക്കുമ്പോൾ ഇന്റർനെറ്റ് വിച്ഛേദിക്കുന്നത് പോലെ, ഫോണുകൾ തന്നെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്താലോ?
- ഡാറ്റ സുരക്ഷ: കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ IMEI നമ്പറുകളും കോൾ ലോഗുകളും ഒരിടത്ത് സൂക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ആ ഡാറ്റ ഹാക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടാൽ അത് വലിയ ദുരന്തമായിരിക്കും.
ആർട്ടിക്കിൾ 21-ഉം നിയമപരമായ വശങ്ങളും
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 21 ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തോടൊപ്പം 'സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശവും' (Right to Privacy) ഉറപ്പുനൽകുന്നുണ്ട്. പ്രശസ്തമായ 'പുട്ടസ്വാമി കേസിൽ' (K.S. Puttaswamy Judgment) സുപ്രീം കോടതി ഇത് അടിവരയിട്ട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
സഞ്ചാർ സാഥി ആർട്ടിക്കിൾ 21 ലംഘിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ കോടതി പറഞ്ഞിട്ടുള്ള 'മൂന്ന് ടെസ്റ്റുകൾ' (Triple Test) നമുക്ക് നോക്കാം:
- നിയമസാധുത (Legality): സർക്കാർ പൗരന്മാരുടെ സ്വകാര്യ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുമ്പോൾ അതിന് കൃത്യമായ ഒരു നിയമത്തിന്റെ പിൻബലം വേണം. നിലവിൽ ടെലികോം ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓർഡറുകൾ വഴിയാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ ശക്തമായ ഒരു നിയമത്തിന്റെ അഭാവം ഇവിടെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാം.
- നിയമാനുസൃതമായ ലക്ഷ്യം (Legitimate Aim): സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യം തട്ടിപ്പ് തടയുക, മോഷണം കുറയ്ക്കുക എന്നതാണ്. ഇത് തീർച്ചയായും ന്യായമായ ഒരു ലക്ഷ്യമാണ്. ഈ കാര്യത്തിൽ സഞ്ചാർ സാഥിക്ക് ഫുൾ മാർക്കാണ്.
- ആനുപാതികമാണോ? (Proportionality): ഇതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. തട്ടിപ്പ് തടയാൻ എന്ന പേരിൽ പൗരന്മാരുടെ ഫോണിലെ എല്ലാ വിവരങ്ങളും എടുക്കുന്നത് 'ആവശ്യത്തിലധികമുള്ള' കടന്നുകയറ്റമാണോ?
- ഇത് ഉപഭോക്താവ് സ്വമേധയാ (Voluntary) ഉപയോഗിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം അത് ആനുപാതികമാണ്.
- എന്നാൽ ഇത് നിർബന്ധമാക്കിയാൽ (Mandatory), അത് ആർട്ടിക്കിൾ 21-ന്റെ ലംഘനമാകും. കാരണം, മോഷണം തടയാൻ എല്ലാവരെയും നിരീക്ഷിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല.
ഭാഗം 5: പുതിയ ഡാറ്റാ സംരക്ഷണ നിയമം (DPDP Act 2023)
ഇന്ത്യയുടെ പുതിയ ഡിജിറ്റൽ പേഴ്സണൽ ഡാറ്റ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട് (DPDP Act) സ്വകാര്യ കമ്പനികൾക്ക് കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ വെക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സർക്കാർ ഏജൻസികൾക്ക് വലിയ ഇളവുകൾ നൽകുന്നുണ്ട്. സഞ്ചാർ സാഥി ശേഖരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ സർക്കാരിന് എങ്ങനെ വേണമെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കാം എന്നൊരു പഴുത് ഇതിലുണ്ട്. സുതാര്യമായ മേൽനോട്ടമില്ലെങ്കിൽ (Independent Oversight), ഇത് ദുരുപയോഗം ചെയ്യപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
നിർബന്ധിത പെർമിഷനുകൾ: സ്വകാര്യതയിലേക്കുള്ള ഒളിഞ്ഞുനോട്ടമോ? (The Dangerous Permissions)
സഞ്ചാർ സാഥി ആപ്പ് ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുമ്പോൾ അത് നമ്മുടെ ഫോണിൽ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ചില 'അനുവാദങ്ങൾ' (Permissions) യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞെട്ടിക്കുന്നതാണ്. ഒരു സേവനം ലഭിക്കാൻ തീർത്തും അനാവശ്യമായ വിവരങ്ങൾ പോലും ആപ്പ് ചോദിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന സംശയം ഇവിടെയാണ് ബലപ്പെടുന്നത്. ഇത് ആർട്ടിക്കിൾ 21 ഉറപ്പുനൽകുന്ന സ്വകാര്യതയുടെ നഗ്നമായ ലംഘനമാണെന്ന് നിയമവിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന പെർമിഷനുകളാണ് ആപ്പ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്, അവ എങ്ങനെയാണ് പ്രശ്നമാകുന്നത് എന്ന് നോക്കാം:
- കൃത്യമായ ലൊക്കേഷൻ (Precise Location): ഫോൺ മോഷണം പോയാൽ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാൻ ലൊക്കേഷൻ വേണം എന്നത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ, സാധാരണ സമയങ്ങളിൽ പോലും ഉപഭോക്താവ് എവിടെയാണെന്ന് (Real-time tracking) സർക്കാർ അറിയേണ്ട കാര്യമുണ്ടോ? ഇത് പൗരന്മാരുടെ സഞ്ചാര സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേലുള്ള നിരീക്ഷണമായി മാറിയേക്കാം.
- ക്യാമറയും മൈക്രോഫോണും (Camera & Microphone): ആപ്പിൽ പരാതി നൽകാൻ ഫോട്ടോ എടുക്കണമെന്നത് ശരി തന്നെ. എന്നാൽ ഇതിന് എപ്പോഴും ആക്സസ് നൽകുന്നത് വഴി, നമ്മുടെ അറിവില്ലാതെ നമ്മുടെ സംഭാഷണങ്ങൾ റെക്കോർഡ് ചെയ്യാനോ ചുറ്റുപാടുകൾ നിരീക്ഷിക്കാനോ സാങ്കേതികമായി സാധിക്കും.
- ഫയലുകളും മീഡിയയും (Files & Media Access): തട്ടിപ്പുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ സ്ക്രീൻഷോട്ട് അപ്ലോഡ് ചെയ്യേണ്ടി വരും. പക്ഷെ, അതിന് നമ്മുടെ ഗാലറിയിലെ എല്ലാ ഫോട്ടോകളിലേക്കും വീഡിയോകളിലേക്കും ആപ്പിന് പ്രവേശനം നൽകേണ്ടതുണ്ടോ? നമ്മുടെ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ നിമിഷങ്ങൾ പോലും ഒരു സർക്കാർ സെർവറിലേക്ക് തുറന്നുകാട്ടപ്പെട്ടേക്കാം.
- കോൺടാക്റ്റുകളും കോൾ ലോഗുകളും (Contacts & Call Logs): ഇതാണ് ഏറ്റവും അപകടകരമായത്. നമ്മുടെ സുഹൃത്തുക്കൾ, ബന്ധുക്കൾ, നമ്മൾ വിളിച്ച നമ്പറുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ആപ്പിന് കാണാൻ സാധിച്ചേക്കാം. ഒരു തട്ടിപ്പ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ നമ്മുടെ ഫോൺ ബുക്ക് മുഴുവൻ സർക്കാർ സ്കാൻ ചെയ്യേണ്ട കാര്യമുണ്ടോ?
ഇതെങ്ങനെ ആർട്ടിക്കിൾ 21-ന്റെ ലംഘനമാകും?
ഭരണഘടന പ്രകാരം സ്വകാര്യതയിലേക്കുള്ള കടന്നുകയറ്റം 'ആനുപാതികം' (Proportionate) ആയിരിക്കണം. അതായത്, ഒരു ഉറുമ്പിനെ കൊല്ലാൻ തോക്ക് ഉപയോഗിക്കരുത് എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ, ഒരു ചെറിയ സേവനം തരാൻ വേണ്ടി നമ്മുടെ ഫോണിലെ എല്ലാ വിവരങ്ങളും ചോദിക്കുന്നത് ആനുപാതികമല്ല.
- ഡാറ്റാ മിനിമൈസേഷൻ (Data Minimisation) ലംഘനം: ആവശ്യമുള്ള കുറഞ്ഞ വിവരങ്ങൾ മാത്രമേ ശേഖരിക്കാവൂ എന്ന തത്വം ഇവിടെ ലംഘിക്കപ്പെടുന്നു.
- ഈ പെർമിഷനുകൾ നൽകിയാൽ മാത്രമേ ആപ്പ് പ്രവർത്തിക്കൂ എന്ന നിർബന്ധിത അവസ്ഥ (Mandatory Access) സൃഷ്ടിക്കുന്നത് പൗരന്റെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശത്തെ (Right to Choice) ഹനിക്കുന്നതാണ്.
ചുരുക്കത്തിൽ, "നിങ്ങളുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് വേണ്ടി" എന്ന് പറയുമ്പോഴും, ഈ പെർമിഷനുകളിലൂടെ നമ്മുടെ കിടപ്പുമുറിയിലേക്ക് വരെ സർക്കാർ എത്തിനോക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് സംശയിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.
ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, സഞ്ചാർ സാഥി ഒരു ഇരുതല മൂർച്ചയുള്ള വാളാണ്.
- ഒരു സേവനം എന്ന നിലയിൽ, ഫോൺ നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്കും തട്ടിപ്പിൽ പെട്ടവർക്കും ഇതൊരു വലിയ ആശ്വാസമാണ്. ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിങ്ങളുടെ മാത്രം തീരുമാനമാണെങ്കിൽ (Voluntary), ഇതിൽ ഭയപ്പെടാനൊന്നുമില്ല.
- എന്നാൽ, ഭരണകൂടം ഇത് നിർബന്ധിതമാക്കുകയോ, ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ അത് നമ്മുടെ മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനമാകും.
എന്റെ അഭിപ്രായം: നിങ്ങളുടെ ഫോൺ സുരക്ഷിതമാക്കാൻ, ഇടയ്ക്കിടെ TAFCOP-ൽ കയറി നിങ്ങളുടെ പേരിൽ മറ്റ് സിമ്മുകൾ ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഫോൺ കളഞ്ഞുപോയാൽ CEIR ഉപയോഗിക്കുക. എന്നാൽ, അനാവശ്യമായി എല്ലാ സർക്കാർ ആപ്പുകളും ഫോണിൽ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്ത് പെർമിഷനുകൾ നൽകുന്നതിന് മുൻപ് രണ്ടുതവണ ആലോചിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.
ടെക്നോളജി നല്ലതാണ്, അത് നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഹനിക്കാത്തിടത്തോളം കാലം!